Τι γίνεται αν χάσεις μια μέρα από μια συνήθεια;
Πολύ λίγα πράγματα, σύμφωνα με την έρευνα. Στη μελέτη πίσω από τον γνωστό αριθμό των «66 ημερών», μία χαμένη μέρα μόλις που επιβράδυνε την πρόοδο και δεν είχε μόνιμη επίδραση. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι τι γίνεται μετά: ένα σπασμένο σερί μπορεί να κάνει κάποιον να τα παρατήσει, παρόλο που η ίδια η χαμένη μέρα δεν του στοίχισε σχεδόν τίποτα.
Τι βρήκε η μελέτη
Στη μελέτη του University College London το 2010, οι συμμετέχοντες παρέλειψαν την καθημερινή τους συμπεριφορά 140 φορές συνολικά. Την επόμενη μέρα μιας παράλειψης, το πόσο αυτόματα έβγαινε η συνήθεια έπεφτε κατά περίπου 0,29 μονάδες, και η πρόοδος σε ένα διάστημα με μια χαμένη μέρα ήταν μικρότερη (0,55 μονάδες) από ό,τι σε τρεις μέρες χωρίς παράλειψη (0,79). Όμως δεν υπήρξε μακροπρόθεσμο κόστος, και δεν είχε σημασία σε ποιο σημείο των 12 εβδομάδων έγινε η παράλειψη. Το συμπέρασμα των συγγραφέων: μία χαμένη ευκαιρία δεν επηρέασε ουσιαστικά τη δημιουργία της συνήθειας.
Τα μεγαλύτερα κενά είναι άλλη υπόθεση. Οι συγγραφείς παραπέμπουν σε παλαιότερη έρευνα, όπου η απουσία από την άσκηση για μια ολόκληρη εβδομάδα προέβλεπε χαμηλότερη προσέλευση αργότερα — οπότε ένα ρεπό μιας μέρας δεν πειράζει, ενώ ένα κενό που τραβάει σε μάκρος αξίζει να το προλάβεις.
Γιατί ένα σπασμένο σερί εξακολουθεί να πονάει
Μια σειρά από επτά μελέτες του 2023 βρήκε ότι όσοι έβλεπαν ένα άθικτο σερί έμεναν πιο ενεργοί στη συνέχεια από όσους έβλεπαν ένα σπασμένο — ανεξάρτητα από το πώς είχαν πραγματικά συμπεριφερθεί. Η πτώση ήταν μεγαλύτερη όταν κατηγορούσαν τον εαυτό τους για το σπάσιμο, και μικρότερη όταν το σερί μπορούσε να επιδιορθωθεί.
Η έρευνα για τη δίαιτα περιγράφει ένα συγγενικό μοτίβο: μόλις οι άνθρωποι πιστέψουν ότι έχουν ήδη ξεφύγει, κάποιοι τα παρατούν για την υπόλοιπη μέρα — το λεγόμενο φαινόμενο «what-the-hell». Μία χαμένη μέρα γίνεται πρόβλημα μόνο αν γίνει δύο.
Λίγη προγραμματισμένη ευελιξία βοηθά
- Αποθεματικό έκτακτης ανάγκης: οι στόχοι που συνοδεύονταν από λίγες επιτρεπόμενες παραλείψεις προτιμήθηκαν και αύξησαν την επιμονή.
- Ανταμοιβή για την επιστροφή: σε μια μεγα-μελέτη με 61.293 μέλη γυμναστηρίου που δοκίμασε 54 προγράμματα, το πιο αποτελεσματικό έδινε μια μικρή ανταμοιβή σε όποιον επέστρεφε μετά από μια χαμένη προπόνηση.
- Νέα ξεκινήματα: οι επισκέψεις στο γυμναστήριο ήταν πιθανότερες στην αρχή μιας εβδομάδας (+33,4%), ενός μήνα (+14,4%) ή ενός εξαμήνου (+47,1%). Δεν χρειάζεται να περιμένεις τη Δευτέρα — αλλά αν η Δευτέρα σε βοηθά να ξαναξεκινήσεις, αξιοποίησέ τη.
Τι να κάνεις μετά από μια χαμένη μέρα
- Κάνε τη συνήθεια την επόμενη φορά που θα έρθει η συνηθισμένη της στιγμή, έστω και σε μικρότερη εκδοχή. Ο στόχος είναι να μείνουν δεμένα το έναυσμα και η πράξη.
- Μην προσπαθήσεις να το αναπληρώσεις κάνοντας τα διπλά αύριο· απλώς γύρνα στο κανονικό.
- Αν ξέρεις ότι έρχεται μια φορτωμένη μέρα, προγραμμάτισε την παράλειψη από πριν, αντί να σπάσει η συνήθεια απρόσμενα.
- Κοίτα τον μήνα, όχι τη μέρα. Ένα ημερολόγιο με ένα κενό και 29 τικ είναι μια συνήθεια που χτίζεται.
Πώς χειρίζεται το Habiter μια χαμένη μέρα
Το σερί σου δεν σπάει ποτέ πριν τελειώσει η μέρα. Αν έκανες τη συνήθεια αλλά ξέχασες να την τσεκάρεις, μπορείς να συμπληρώσεις τη μέρα αργότερα — έως 5 μέρες πίσω στο δωρεάν πλάνο, οποιαδήποτε μέρα με το Pro. Οι συνήθειες μπορούν να προγραμματιστούν για συγκεκριμένες μέρες της εβδομάδας ή ανά λίγες μέρες, οπότε οι μέρες ξεκούρασης δεν μετράνε ως χαμένες.
Οι παγώσεις σερί σού επιτρέπουν να παραλείψεις μια προγραμματισμένη μέρα χωρίς να χάσεις το σερί σου — μια ενσωματωμένη εκδοχή του «αποθεματικού έκτακτης ανάγκης» που είδαμε παραπάνω· το δωρεάν πλάνο περιλαμβάνει τουλάχιστον 2 τον μήνα και το Pro απεριόριστες. Το Pro προσθέτει επίσης ένα πλάνο επιστροφής, με το οποίο αποφασίζεις από πριν πώς θα ξαναξεκινήσεις μετά από ένα διάστημα με χαμένες μέρες. Εμείς φτιάχνουμε το Habiter.
Πηγές
- Lally, van Jaarsveld, Potts & Wardle (2010), How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology 40(6) — doi.org
- Silverman & Barasch (2023), On or off track: how (broken) streaks affect consumer decisions. Journal of Consumer Research 49(6) (abstract) — doi.org
- Sharif & Shu (2017), Nudging persistence after failure through emergency reserves. Journal of Marketing Research 54(3) (abstract) — doi.org
- Milkman et al. (2021), Megastudies improve the impact of applied behavioural science. Nature 600 (abstract) — doi.org
- Dai, Milkman & Riis (2014), The fresh start effect: temporal landmarks motivate aspirational behavior. Management Science 60(10) — doi.org
- Gardner, Lally & Wardle (2012), Making health habitual: the psychology of 'habit-formation' and general practice. British Journal of General Practice 62(605) — doi.org